خواندن مطالعه اندیشمندانه‌ است نهاد کتابخانه های عمومی کشور - خواندن مطالعه اندیشمندانه‌ است
جستجوی سریع در مطالب مجله
صفحه اصلی > یادداشت
تاريخ انتشار : ۱۳۹۶/۵/۷|۰۱:۱۶
یحیی قائدی

خواندن و و شیوه‌های آن در یادداشتی از یحیی قائدی

خواندن مطالعه اندیشمندانه‌ است

دکتر «یحیی قائدی» مدرس فلسفه‌ی تعلیم و تربیت دانشگاه خوارزمی و مدرس فلسفه برای کودک (فبک) در گفتگو با «خواندن» از ارتباط کتابخانه‌های عمومی با فلسفه تعلیم و تربیت می گوید

متاسفانه در جامعه‌ی ما خواندن هرگز به معنای تامل و یافتن آنچه می‌خواهیم، معنا نداشته است. در دوران مدرسه از دانش آموزان خواسته می‌شود در امتحانات، متن کتاب‌های درسی را به عنوان پاسخ سوالات بنویسند و این کار باعث می‌شود دانش آموز تحلیل‌کردن را یاد نگیرد. افراد با همین تفکر رشد می‌کنند، تفکر روخوانی؛ البته به نظر من این نوع خوانش حتی روخوانی هم نیست به این دلیل که وقتی از بعضی دانشجو ها می‌خواهیم بلند روخوانی کنند متاسفانه نمی‌توانند. زمانی که دوران مدرسه تمام می‌شود افراد یاد نگرفته‌اند چگونه از کتاب‌ها لذت ببرند و آن چیزی که می‌خواهند را از محتوای کتاب‌ها برداشت کنند پس چندان میلی به کتاب‌خوانی پیدا نمی‌کنند.

اول درباره این سوال‌ که خواندن به چه معناست، یا آیا بالا بودن تعداد کتابخوان‌ها و تعداد کتاب‌های به امانت داده شده شاخص خوبی برای کتابخوانی‌ست، یا نه؛ باید به پاسخی درست برسیم و بعد درباره مسائل بعدی سخن بگوییم. گاهی یک نفر کتابی می‌خواند که بهتر از پنجاه کتاب است، اگر فرد بداند چطور باید کتاب بخواند به معنای واقعی کتابخوان شده است؛ نه کسی که حجم زیادی کتاب می‌خواند. مثل اینکه کسی بگوید حجم غذا خوردن مهم است؛ خوردن غذایی با کیفیت بالا اما حجم کم می‌تواند انرژی و سلامت ما را بیشتر تامین کند تا غذایی با حجم زیاد و کیفیت کم. در مورد کتاب خواندن هم همین است که به آن سوءهاضمه‌ی فکری می‌گویند؛ یعنی اگر اشخاص درست‌خواندن را بلد نباشند، مطالعه کمکی زیادی به آنها نمی‌کند. نهادهایی که دغدغه بالابردن میزان مطالعه دارند باید به حوزه‌هایی مانند بسترهای مطالعه، تکنیک‌های خواندن، روش‌های مطالعه و لذت آن و در یک کلام «مطالعه اندیشمندانه» توجه بیشتری نشان دهند. زمانی که شخص کتابی می‌خواند و آن کتاب در ذهن و زندگی و نوشته‌های او تاثیر تاثیرگذار می‌شود؛ این یعنی خواندن به شکل اصیل و درستش اتفاق افتاده است. به عنوان مثال؛ زمانی که یک رمان نویس کتابی می‌خواند نگاه او به دنیای کتاب متفاوت از نگاه دیگران است و این یعنی شیوه‌ی درست خواندن. حالا از همین مساله می‌شود به نقش نهاد کتابخانه‌های عمومی پرداخت.

به نظر می‌رسد که اولین مهم تغییر برداشت از موضوع خواندن است  و سپس توسعه آموزش عمومی و همگانی. کتابخانه وظیفه‌اش این نیست که انباری از کتاب باشد، بلکه در وهله اول وظیفه‌اش این است که آموزش بدهد چگونه باید کتاب خواند. بسیاری از اهل مطالعه نمی‌دانند از خواندن چه می‌خواهند. خواندن اندیشمندانه خواندنی‌ست که فرد می‌دانند هدف از مطالعه چیست. به طور مثال کسی که به دنبال یک دستور آشپزی است رمانی با محوریت آشپزی نمی‌خواند. ما باید اول بتوانیم به فرد آموزش بدهیم که او چگونه می‌تواند کتابی با موضوعی که مورد نظر یا علاقه‌اش است پیدا کند یا دنبال چه کتابی باید بگردد. مردم به‌صورت اتفاقی خواننده‌ی حرفه‌ای کتاب نمی‌شوند. همانطور که مطرح شد؛ اول باید به آنها آموزش داد که دنبال چه می‌گردند و بعد آنچه می‌خواهند را به آنها معرفی کرد. بالابردن سطح و میزان مطالعه، نیاز به آموزش و تربیت دارد و فقط نباید فیزیکی به دنبال افزایش کتاب بود. گاهی فقط وجود ۱۰۰ کتاب در یک کتابخانه می‌تواند مفید باشد و گاهی نیز ۵۰۰۰ کتاب هم نمی‌تواند نیاز مراجعین را برطرف کند. کتابخانه باید جایی باشد برای حرف زدن در مورد کتاب‌ها، بحث در مورد کتاب‌ها و تبادل نظر در همین موضوعات. ممکن است کتابخانه‌ای ۱۰۰کتاب داشته باشد اما در هفته‌ای جلسات متعددی بحث و گفتگو درباره کتاب داشته باشند. در سراسر دنیا کتابخانه‌ها دیگر انباری از کتاب نیستند و در عوض مکانی هستند برای بحث و گفتگو و تولید فکر. ما باید تفکر قدیمی و کلاسیک در مورد کتابخانه را تغییر بدهیم.

به‌عقیده من باید این موضوع را از پایه، یعنی از حوزه سنی کودک آغاز کرد. کتابخانه اگر محلی باشد پر از گفتگو با کودکان درباره کتاب چه خواندن چه نوشتن و آشنایی با نویسنده‌های بزرگ، آن وقت می‌توان امیدوار بود که این کودکان در آینده کتابخوان و کتاب‌نویس شوند. نکته آخر اینکه باید برای مراجعه کننده‌ها و کتابدار ها کلاس‌هایی گذاشت و آنها را بیش از پیش به شیوه‌ی «فبک» آشنا کرد تا چگونه کتاب‌ها را به بحث بگذارند و نسل جدیدی از کتابخوانی را آموزش و تربیت کنند؛ و این شاید راهی باشد برای دوباره جان گرفتن کتاب و کتابخوانی.

 

کلید واژه‌ها:
ارسال نظر
captcha
ارسال